OPEN BRIEF AAN ALLE BELEIDSVERANTWOORDELIJKEN

DE MORGEN
dinsdag 3 december 2002



Met deze brief willen we vanuit academische hoek onze verontwaardiging uiten over de nasleep van de moord op Mohamed Achrak en de daaropvolgende uit de hand gelopen reacties. Het voorval is bijzonder tragisch, de rellen die erop volgden zijn des te betreurenswaardiger, maar het vlugge antwoord daarop vanuit politieke hoek, zowel lokaal als nationaal, is onverantwoord en beschamend. Door de aandacht uitsluitend te richten op de particuliere feiten dreigen de beleidsverantwoordelijken opnieuw de diepere maatschappelijke oorzaken van de straatrellen te negeren. Eens te meer trekt men met veel machtsvertoon ten strijde tegen symptomen zonder de ware grond daarvan voor het oog van de publieke opinie bloot te leggen.
De dominerende antwoorden die aanvankelijk vanwege de meeste politici werden geformuleerd, waren agressief en bestraffend van aard. De overhaaste paniekreactie nam echter gevaarlijke vormen aan tijdens de parlementaire discussie van 28 november, toen sommigen hardop en zonder schroom verkondigden dat desnoods de basisprincipes van de rechtsstaat zullen worden herzien om bepaalde repressieve maatregelen te legaliseren. De oorlogstaal van premier Verhofstadt en de voorstellen van minister Duquesne en van volksvertegenwoordiger Marc Van Peel om de AEL via legislatieve aanpassingen buiten de wet te stellen, doen ernstige vragen rijzen over het democratische gehalte van de hele aanpak. Het gespierde en demagogische discours, dat overigens een verontrustende echo vindt in een groot segment van de media, strekt allerminst tot bezinning en sereniteit, maar creëert integendeel een klimaat van groeiende angst en polarisering onder de bevolking.
Rellen als die van 26 en 27 november dienen veroordeeld te worden. Echter, met een eenvoudige veroordeling komen noch het beleid, noch de betrokken jongeren, noch de inwoners van Borgerhout en alle andere zogenaamde probleemwijken een stap verder. Dat zorgt enkel voor een verenging in de probleemomschrijving (de rellen), in de discussie (verontwaardiging over de rellen) en in de maatregelen die daartegen worden getroffen (de sancties tegen de rellen). De rellen moeten daarentegen in de eerste plaats gezien worden als een symptoom van jarenlang opgehoopte frustraties door gemiste kansen en uitsluiting. De taak van het beleid bestaat er juist in op de maatschappelijke inbedding van deze onvrede te wijzen, en voorstellen uit te werken om de frustraties bij achtergestelde bevolkingsgroepen weg te nemen. Zolang echter geen structurele oplossingen worden uitgewerkt voor maatschappelijke problemen als kansarmoede en discriminatie, zullen ongecontroleerde uitbarstingen zich blijven herhalen.
Een werkelijk engagement voor een 'actieve welvaartsstaat' waarin iedereen gelijke kansen krijgt en iedereen die hier verblijft ook actief betrokken wordt bij de besluitvorming van deze 'modelstaat' (dixit premier Verhofstadt bij zijn aantreden), is de enige uitweg uit de huidige patstelling. Het debat mag niet enkel gaan over Abou Jahjah en de AEL, die slechts katalysatoren zijn van het opgestapelde onbehagen. Waarover het debat wél vooral moet gaan is een toekomstige samenleving waarin autochtonen én allochtonen, jong en oud, vrouw en man, rijk en arm, een volwaardige plaats krijgen om hun verantwoordelijkheid te kunnen dragen. Ook als burgers hebben wij recht op dit debat en het wordt dringend tijd dat de juiste krijtlijnen worden uitgezet.

Nadia Fadil, KU Leuven; Dirk Jacobs, KU Leuven/KU Brussel; Axel Marx, KU Leuven; Herman De Ley, RUG; Jan Blommaert, RUG; Meryem Kanmaz, RUG.

De open brief wordt gedragen door de volgende wetenschappelijke medewerkers, docenten en professoren.
Ludo Abicht, UA; Koen Abts, KU Leuven; Louis Albrechts, KU Leuven; Meryem Almaci, VUB; Dirk Batens, RUG; Ann Bergmans, UA; Kristel Beyens, VUB; Jan Beyers, KU Leuven; Jaak Billiet, KU Leuven; Nora Bogaert, KU Leuven; Annie Boone, VUB; Marc Boone, RUG; Marie Bourgeois, KU Leuven: Hassan Bousetta, KU Leuven/KU Brussel; Piet Bracke, RUG; Jan Bundervoet, KU Leuven; Peter Bursens, UA; Ina Buvens, KU Leuven; Bart Cammaerts, VUB; Nico Carpentier, VUB; Karen Celis, VUB; Bambi Ceuppens, RUG; Liesbeth Christiaen, KU Leuven; Patricia Claes, RUG; Gily Coene, RUG; Lisa Coppin, KU Leuven; Eric Corijn, KU Leuven; Bert Cornillie, KU Leuven; Dieter Cortvriendt, KU Leuven; Steven D'Haeseleer, KU Leuven; Filip De Boeck, KU Leuven; Bruno De Borger, UA; Katrien De Bruyn, VUB; Mieke De Clerq, RUG; Stefaan De Corte, VUB; Morgan De Dapper, RUG; Luc De Droogh, HS Gent; Saski De Groof, VUB; Frank De Groote, KU Leuven; Thérèse De Hemptinne, RUG; Kristof De Leemans, UA; Filip De Maesschalk, KU Leuven; Bruno De Meulder, TU Eindhoven/KU Leuven; Tim De Mey, RUG; Frank De Troyer, KU Leuven; Kurt De Wit, KU Leuven; Annelies Debels, KU Leuven; Patrick Deboosere, VUB; Anja Declercq, KU Leuven; Astrid Depickere, KU Leuven; Geert Depoortere, VUB; Anton Derks, VUB; Ben Derudder, RUG; Anja Detant, VUB; Patrick Develtere, KU Leuven; Renaat Devisch, KU Leuven; Magda Devos, RUG; Ilse Devroe, RUG; Caroline Dewilde, UA; Danielle Dierckx, UA; Koen Dille, HS Antwerpen; Leen Dom, KU Leuven; Jan Dumolyn, RUG; Henri B. Eisendrath, VUB; Nadia El Mahi, VUB; Johan Geets, UA; Joris Ghysels, UA; Ignace Glorieux, VUB; Luc Goosens, UA; Peter Goris, KU Leuven; Anne Grauwels, Hogeschool Gent; Stijn Gryp, KU Leuven; Rudolf Gutwirth, Universiteit van Poitiers; Koen Hermans, KU Leuven; Wim Herremans, KU Leuven; Lucienne Heymans, KU Leuven; Hilde Heynen, KU Leuven; Dani Heyvaert, Sociale Hogeschool Heverlee; Lesley Hustinx, KU Leuven; Michel Huysseune, KU Leuven; Dirk Jacobs, KU Leuven/KU Brussel; Patrick Jacobs, RUG; Meryem Kanmaz, RUG; Dimokritos Kavadias, VUB; Christiaan Kesteloot, KU Leuven; Suzana Koelet, VUB; Vicky Laghuwitz, KU Leuven; Evert Lagrou, St.-Lucas Brussel; An Lanssens, KU Leuven; Ilse Laurijssen, VUB; Katrien Lauwerysen, KU Leuven; Sonja Lavaert, EHB; Liselotte Libbrecht, KU Leuven; Patrick Loobuyck, RUG; Martine Loopmans, KU Leuven; Fred Louckx, VUB; Seth Maenen, KU Leuven; Dirk Malfait, KU Leuven; Katlijn Malfliet, KU Leuven; Albert Martens, KU Leuven; Philippe Meers, RUG; Johan Mertens, KU Leuven; Johan Mertens, RUG; Robin Mertens, UA; Bart Meuleman, KU Leuven; Kristien Michielsen, KU Leuven; Panayota Mokos, KU Leuven; Anne Morelli, ULB; Dimitri Mortelmans, UA; Freddy Mortier, RUG; Frank Moulaert, UK Newcastle; Wouter Nachtegale, KU Leuven; Hans Neefs, KU Leuven; Dany Neudt, KU Leuven; Jo Noppe, KU Leuven; Jan Obrie, RUG; Isabel Pannecoucke, UA; Harry Parys, UA; Liv Passot, UA; Bart Pattyn, KU Leuven; Jef Peeraer, KU Leuven; Hans Peeters, KU Leuven; Katleen Peleman, KU Leuven; Koen Pelleriaux, UA; Michel Philippens, KU Leuven; Veerle Provoost, VUB; Koen Raes, RUG; Griet Ramaut, KU Leuven; Frank Roels, RUG; Kitty Roggeman, HS Antwerpen; Stefan Rummens, KU Leuven; Olivia Rutazibwa, EUI-Italië; Tom Sauer, KU Leuven; Marie Scheirlinck, CVO/VSPW; Rita Schepers, KU Leuven; Geert Schuermans, UA; Dave Sinardet, UA; Jessy Siongers, VUB; Johan Soenen, HS Antwerpen; Klaas Soens, KU Leuven; Koen Stassen, KU Leuven; Trui Steen, KU Leuven; Anton Stellamans, KU Leuven; Miekatrien Sterck, KU Leuven; Frank Stevens, VUB; Jo Steyaert, KU Leuven; Vicky Storms, KU Leuven; Marc Swyngedouw, KU Leuven/KU Brussel; Marcela Szymanski, KU Leuven; Johan Taeldeman, RUG; Marleen Temmerman, RUG; Maarten Tielens, KU Leuven; Christiane Timmerman, UA; Piet Van Avermaet, KU Leuven; Margot Van Baelen, KU Leuven; Sofie Van Bauwel, RUG; Jan Van Bavel, KU Leuven; Jean-Paul Van Bendegem, VUB; Maarten Van Craen, KU Leuven; Kaat Van den Audenaerde, UA; Jef Van den broeck, KU Leuven; Hilde Van den Bulck, UA; An Van Den Troost, KU Leuven; Peter Van der Hallen, KU Leuven; Tine Van der Straeten, KU Leuven; Michael Van Droogenbroeck, KU Leuven; Siegfried Van Duffel, RUG; Maarten Van Dyck, RUG; Veerle Van Gestel, KU Leuven; Koen Van Gorp, KU Leuven; Geert Van Hootegem, KU Leuven; Lode Van Outrive, KU Leuven; Jef Van Ouytsel, UA; Philippe Van Parijs, UCL; Diederik Vancoppenolle, KU Leuven; Mieke Vandenbroucke, KU Leuven; Tom Vander Steene, KU Leuven; Alexander Vander Stichele, KU Leuven; Yannick Vanderborgth, UCL; Els Vanderwaeren, UA; Willy Vandewege, Hogeschool Gent; Jessy Vandeweyer, VUB; Goedele Vandommele, KU Leuven; Jan Vanfleteren, RUG; Eric Vanhaute, RUG; Katia Vanhemelryck, KU Leuven; Tim Vanhove, KU Leuven; Jan Vanmierlo, KU Leuven; Rudi Verbinnen, VUB; Koen Verboven, RUG; Ines Verhalle, KU Leuven; Koen Verhoest, KU Leuven; Hans Verhoeven, KU Leuven; Jef Verhoeven, KU Leuven; Allaart Vermaut, KU Leuven; Peter Vermeersch, KU Leuven; Ine Verpoest, KU Leuven; Gert Verschraegen, KU Leuven; Annelies Verstichel, EUI-Italië; Koen Vleminckx, KU Leuven; Hendrik Vos, RUG; Ine Vos, KU Leuven; Dirk Voorhoof, RUG; Jan Vranken, UA; Erik Weber, RUG; Ingrid Zegers, VUB; Sami Zemni, RUG.